Sylwetka patrona Drukuj

 

Studia i praca naukowa. Naukę czytania i pisania w języku polskim i rosyjskim pobierał Antoni Julian Nowowiejski w domu rodzinnym. Gimnazjum Gubernialne, zakończone uzyskaniem matury, ukończył w Radomiu. Studia filozoficzno - teologiczne w płockim Seminarium Duchownym rozpoczął 7 września 1874r. Na czwartym roku studiów został wysłany przez władze seminaryjne na studia teologiczne do Akademii Duchownej w Petersburgu, które ukończył z tytułem magistra teologii. Jako uczeń, a później student, odznaczał się zdolnościami, ale przede wszystkim niezwykłą pilnością i systematycznością. Przez całe życie umiejętnie łączył pracę duszpasterską, później funkcję ordynariusza diecezji z pracą naukową, która była jego pasją. Położył szczególne zasługi w dziedzinie liturgii, teologii pastoralnej i historii Kościoła. Kopalnią cennej wiedzy o Mazowszu jest obszerne dzieło "Płock. Monografia historyczna". Przez wiele lat był związany z Płockim Towarzystwem Naukowym, wspierał je swoim autorytetem i bardzo często korzystał z bogatego księgozbioru Towarzystwa.


Organizator i reformator szkolnictwa. A.J. Nowowiejski wydatnie wspierał rozwój oświaty. W 1915r. został przewodniczącym Gubernialnej Rady Szkolnej, której zadaniem była odbudowa szkolnictwa podstawowego i średniego. Zatroskany o poziom wykształcenia religijnego i oświatę wśród ludu, powołał do istnienia: Katolicki Uniwersytet Ludowy w Proboszczewicach, Instytut Wyższej Kultury Religijnej i Towarzystwo Bibliotek Parafialnych oraz płocką szkołę organistowską. Szczególnie mocno zabiegał o gruntowne wykształcenie przyszłego duchowieństwa i kadry profesorskiej Wyższego Seminarium Duchownego. Temu celowi miało służyć utworzenie przez arcybiskupa Nowowiejskiego Niższego Seminarium oraz reforma studiów filozoficzno - teologicznych w płockim seminarium, która objęła wydłużenie studiów z czterech do sześciu lat oraz ożywioną współpracę wielu profesorów seminarium z uczelniami we Francji, Szwajcarii i we Włoszech. W dowód uznania Stolica Apostolska nadała uczelni przywilej przyznawania stopnia bakałarza z teologii.

Dobroczyńca i budowniczy. Arcybiskup A.J. Nowowiejski łączył wrażliwość na nędzę materialną najuboższych z talentem skutecznego organizatora i gospodarza. W 1911r. zorganizował opiekę duszpasterską i materialną nad imigrantami sezonowymi i powołał w tym celu Płockie Towarzystwo Opieki, które zajmowało się ratowaniem głodujących dzieci robotniczych; w okresie kryzysu gospodarczego w 1931r. zakładał "Komitety dla głodnych". Ogromne zasługi położył arcybiskup Nowowiejski w dziedzinie ratowania bezcennych skarbów kultury materialnej Płocka. Na szczególne podkreślenie zasługuje tu renowacja i rozbudowa katedry płockiej. Liczne pęknięcia murów katedry oraz opłakany stan wnętrza skłonił kapitułę katedralną płocką do podjęcia prac remontowych i renowacyjnych. Pierwszym krokiem kapituły było powołanie na pełnomocnika kapituły ks. kanonika Nowowiejskiego, który pokierował sprawami gospodarczymi przy odnawianiu katedry. Rozchód na restaurację i przebudowę katedry wyniósł 364,263 rb. 71 kop. Prace objęły: pokrycie blachą miedzianą wszystkich dachów, wzmocnienie murów, odnowienie i wykonanie niektórych ołtarzy, wymianę okien i drzwi oraz wykonanie polichromii i witraży. Renowacja prowadzona we współpracy z wytrawnym architektem Stefanem Szyllerem, przywróciła katedrze jej renesansowe piękno zachowane do dzisiaj. Z niegasnącym entuzjazmem, przy ogromnym nakładzie sił i środków przystąpił arcybiskup Nowowiejski do utworzenia w Płocku Muzeum Diecezjalnego, rozbudowy gmachu Wyższego Seminarium Duchownego oraz wystawienia budynku Biblioteki i Archiwum Diecezjalnego.

Wierność "małej ojczyźnie" i Bogu. Szczególnie bolesnym doświadczeniem dla Księdza Arcybiskupa była napaść hitlerowskich Niemiec na Polskę. Pomimo licznych sugestii opuszczenia Płocka i schronienia się w Warszawie, nie zgodził się na wyjazd. Pozostanie arcybiskupa Nowowiejskiego w mieście miało ogromne znaczenie moralne dla wielu duchownych w diecezji , którzy czując zagrożenie nosili się z zamiarem opuszczania parafii
Pobyt w obozie koncentracyjnym w Działdowie był dla Księdza Arcybiskupa źródłem codziennej udręki. Tortury fizyczne, głód i szykany dotykały go często i intensywnie. Pośród bolesnych doświadczeń znoszonych z wielką godnością przyszło arcybiskupowi Nowowiejskiemu doświadczyć najcięższej próby. Jeden z hitlerowców bijąc i kopiąc hierarchę nakazał mu opluć i podeptać Krzyż. Zdecydowaną odmowę przypłacił Arcybiskup kolejnym dotkliwym pobiciem.
Osłabiony wskutek podeszłego wieku, krańcowo wyczerpany torturami i głodem zmarł prawdopodobnie 28 maja 1941r.
W opinii licznych współwięźniów z Działdowa abp A.J. Nowowiejski poniósł śmierć męczeńską, pogodzony z losem, z nieustającą modlitwą na ustach za oprawców. Ksiądz Arcybiskup został beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II 13 czerwca 1999r

ul. Padlewskiego2 09-402 Płock, tel. faks (024)   365 86 80, sekretariat uczn. 365 86 81, pok. nauczycielski 365  86 86 email: szkola@zsuip.pl